Đi chợ ở phường Trung Mỹ Tây: chợ khu phố, chợ chiều tự phát và sạp đầu hẻm

Ở Trung Mỹ Tây, người dân đi chợ ở ba kiểu nơi: chợ khu phố có mái, họp chủ yếu buổi sáng; chợ chiều tự phát họp dọc lề đường, đầu hẻm sau giờ tan làm; và sạp, cửa hàng thực phẩm nhỏ nằm rải rác trong khu dân cư. Người nội trợ ở nhà thường đi chợ sáng, còn người đi làm và người ở trọ phần lớn mua ở chợ chiều hoặc sạp gần nhà.

Bài không liệt kê tên chợ, vì ranh giới hai phường cũ Trung Mỹ Tây và Tân Chánh Hiệp đã gộp và nhiều chợ nhỏ chỉ có tên gọi theo thói quen người quanh đó. Thay vào đó là cách nhận ra từng kiểu chợ, nên mua gì ở đâu, chọn thực phẩm ra sao và vài lưu ý an toàn. Chợ lớn của vùng lân cận như chợ Hóc Môn, chợ Bà Điểm có bài riêng ở trang về Hóc Môn.

Ba kiểu chợ và điểm khác nhau

Mỗi kiểu chợ phục vụ một nhịp sống khác nhau. Người ở lâu thường dùng cả ba.

Chợ sáng tươi và đủ nhất nhưng trùng giờ đi làm. Chợ chiều sinh ra chính vì vậy: người bán chở hàng ra đúng chỗ người ở trọ đi ngang lúc về. Siêu thị và cửa hàng tiện lợi thuộc chuyện mua sắm hằng ngày, có bài riêng ở mục Sống ở Trung Mỹ Tây.

Chợ sáng khu phố: nhịp họp và cách đi

Chợ khu phố trong vùng thường là một dãy sạp có mái hoặc một khu đất nhỏ có quy hoạch, xung quanh lan ra các sạp lề đường. Người bán đến từ rất sớm, nhộn nhịp nhất là sáng sớm đến giữa buổi sáng, sau đó vãn dần. Hàng thịt, cá tươi bán hết sớm; đến gần trưa còn lại chủ yếu đồ khô, rau, trái cây.

Đi chợ sáng có lợi thế là hàng tươi, nhiều lựa chọn, có thể đặt trước với người bán quen: hôm sau lấy con cá, ký thịt, mớ rau theo ý. Người bán ở chợ khu phố phần nhiều là người sống quanh đó, bán lâu năm, nhớ mặt khách. Mua quen một hai sạp thì được chọn hàng kỹ hơn và được chỉ món nào hôm nay ngon.

Bất tiện thường gặp là chỗ để xe. Nhiều chợ nằm sát đường, người mua dừng xe ngay mép đường để mua nhanh, dễ gây kẹt và nguy hiểm. Nên gửi xe ở chỗ có người giữ hoặc đi bộ nếu ở gần. Ngày rằm, mùng một và những ngày cận Tết, chợ đông gấp nhiều lần ngày thường, nên đi sớm hơn.

Một thói quen tốt là mang theo giỏ hoặc túi vải, chia sẵn túi cho đồ sống và đồ chín. Thịt cá để riêng, không để nước từ thịt cá rỉ sang rau và đồ ăn chín. Về đến nhà, cất thịt cá vào ngăn mát hoặc ngăn đá ngay, rồi mới sắp xếp những thứ khác.

Chợ chiều tự phát: vì sao họp ở đó và mua sao cho an toàn

Ở vùng đông người ở trọ như Trung Mỹ Tây, chợ chiều là một phần của đời sống. Từ chiều, người bán bày rau, cá, thịt, trứng, đồ ăn chín ra lề đường, đầu hẻm hoặc khoảng đất trống gần khu trọ. Hàng thường chia sẵn phần nhỏ đủ một hai người ăn, hợp với người nấu một bữa tối trong phòng trọ. Khi trời tối, người về hết thì chợ cũng dọn.

Chợ họp lề đường có rủi ro thật: người mua dừng xe giữa đường, người bán lấn ra lòng đường, gần các trục đông xe rất dễ va chạm. Chính quyền phường có lúc dẹp, có lúc bố trí lại chỗ họp, nên vị trí chợ chiều có thể thay đổi. Người mua nên dừng xe hẳn vào lề, không mua khi đang ngồi trên xe giữa dòng xe chạy, và để ý trẻ nhỏ đi theo.

Về thực phẩm, chợ chiều ít có nơi bảo quản lạnh. Cá, thịt bày từ chiều đến tối dưới trời nóng cần chọn kỹ hơn chợ sáng. Đồ ăn chín bày ngoài trời nên chọn chỗ có đậy, có hộp kín, người bán dùng kẹp hoặc găng tay khi gắp. Rau thì không sao, nhưng về nhà nên rửa kỹ và ngâm nước sạch.

Một điều người mới đến hay hỏi là chợ chiều có phải hàng kém hơn chợ sáng không. Không hẳn. Nhiều người bán chợ chiều là người buổi sáng bán ở chợ khu phố, chiều mang phần hàng còn lại hoặc nhập thêm chuyến mới ra bán tiếp. Hàng rau, trứng, trái cây thường không khác bao nhiêu; khác biệt rõ nhất là thịt cá đã làm sẵn, vì chúng nằm ngoài trời lâu hơn.

Chọn thịt, cá, rau cho đúng

Thịt heo. Thịt tươi có màu hồng tươi, mỡ trắng, bề mặt hơi se, ấn vào thấy đàn hồi. Thịt có màu bất thường, nhớt, có mùi lạ, hoặc ấn vào lõm lâu không lên thì không nên mua. Ở chợ sáng, thịt về từ sớm thường tươi hơn thịt bày tới chiều.

Cá. Mắt cá trong, mang đỏ, thân cứng, vảy bám chắc. Cá nuôi trong thau còn sống là lựa chọn an toàn nhất ở chợ chiều. Cá đã làm sẵn nên mua ở sạp có đá giữ lạnh.

Gà, vịt. Nên mua gà vịt đã qua kiểm dịch, làm sạch tại chỗ có điều kiện vệ sinh. Không mua gia cầm chết không rõ nguyên nhân, không tự giết mổ trong khu trọ chật.

Rau. Rau theo mùa thường rẻ và tươi hơn. Rau lá quá mướt, quá đẹp so với mùa có thể đã được chăm bón nhiều; rửa kỹ dưới vòi nước chảy và ngâm nước sạch là đủ cho bữa ăn gia đình. Không cần ngâm hoá chất tự pha.

Tôm, mực, nghêu sò. Tôm tươi vỏ bóng, đầu dính chắc vào thân, không có mùi khai; mực tươi thân trong, da còn óng. Nghêu sò nên còn sống, vỏ khép chặt hoặc khép lại khi chạm. Hải sản ở chợ chiều vùng ven đô đi đường xa mới tới, nên mua ở sạp có đá và mua về nấu ngay trong tối.

Đồ khô, gia vị. Mua ở sạp cố định có bao bì, nhãn rõ ràng, còn hạn dùng. Hàng xá đổ đống không rõ nguồn thì cân nhắc, nhất là đậu phộng, ớt bột dễ ẩm mốc mùa mưa.

Mua gì ở đâu: gợi ý theo nhu cầu

Một cách phân chia nhiều gia đình và người ở trọ trong vùng đang áp dụng:

• Mua cho cả tuần: chợ sáng khu phố hoặc siêu thị, cuối tuần, để chọn được nhiều loại và trữ tủ lạnh.
• Mua cho bữa tối hôm nay: chợ chiều gần khu trọ hoặc sạp đầu hẻm, mua phần nhỏ đủ ăn.
• Đồ cúng ngày rằm, mùng một, giỗ: chợ sáng khu phố, nơi có hoa, trái cây, nhang đèn, xôi chè bán sẵn.
• Đồ ăn chín mang về: chợ chiều và các xe bán đồ ăn chín, chọn chỗ có đậy và đồ còn nóng.
• Trái cây theo mùa: xe trái cây dọc đường và sạp ở chợ; mùa nào thức nấy, trái trái mùa thường từ nơi xa đến.
• Mua lặt vặt buổi tối, ngày mưa: tạp hoá trong hẻm hoặc cửa hàng tiện lợi, tiện mà khỏi đi xa.

Không có quy tắc chung cho mọi nhà. Người làm ca tối, ngủ ngày thì chợ sáng gần như không dùng tới; người nội trợ có con nhỏ thì đi chợ sáng là chính. Nên chọn cách hợp nhịp làm việc của mình.

Giao tiếp ở chợ: mặc cả, cân, trả tiền

Chợ khu phố và chợ chiều ở vùng ven đô nói chung bán giá khá rõ cho mặt hàng quen, ít khi nói thách nhiều như chợ du lịch. Hỏi giá trước, thấy hợp thì mua; mặc cả nhẹ khi mua nhiều là chuyện bình thường. Với người bán quen, mua thường xuyên còn được thêm hành, ớt, rau thơm.

Về cân, các chợ có quy hoạch thường bố trí cân đối chứng để người mua tự kiểm tra lại. Nếu nghi cân thiếu, có thể nhờ cân lại ở cân đối chứng hoặc ở sạp khác một cách lịch sự. Với chợ lề đường không có cân đối chứng, mua theo phần đã chia sẵn dễ ước lượng hơn mua theo ký.

Thanh toán bằng chuyển khoản qua mã QR ngày càng phổ biến ở chợ, kể cả sạp nhỏ. Nên kiểm tra tên người nhận trên màn hình trước khi chuyển và chờ người bán xác nhận đã nhận tiền. Vẫn nên giữ một ít tiền mặt lẻ cho các sạp nhỏ, xe bán rong, nhất là khi điện thoại hết pin hoặc mạng chập chờn.

Người bán ở chợ khu phố đến từ nhiều nơi, giọng nói và cách gọi tên rau, tên cá có khi khác nhau. Cùng một loại rau, người miền Tây gọi một tên, người miền Bắc gọi tên khác. Không biết thì chỉ tay và hỏi lại, người bán thường vui vẻ chỉ cách nấu luôn.

Chợ trong mùa mưa và những ngày đặc biệt

Mùa mưa ở TP.HCM thường kéo dài khoảng từ tháng năm đến tháng mười một, mưa hay đổ vào chiều. Chợ chiều vì vậy hay tan sớm hoặc không họp những hôm mưa lớn, người bán lề đường dọn đi trú mưa. Người ở trọ nên có sẵn trong phòng vài thứ để nấu nhanh như trứng, mì, rau củ để lâu được, phòng khi chiều mưa không đi chợ được. Mùa mưa cũng là mùa rau dễ dập, cá dễ ươn hơn, nên mua vừa đủ cho một hai ngày thay vì trữ nhiều.

Những ngày cận Tết, chợ khu phố đông nhất năm, hàng hoá nhiều, người bán từ nơi khác đến bày thêm. Nhưng ngay sau giao thừa, phần lớn người bán nghỉ, nhiều người là dân nhập cư về quê, chợ vắng vài ngày. Người ở lại thành phố ăn Tết nên mua trữ trước, đặc biệt là rau, thịt, trứng cho mấy ngày đầu năm.

Ngày rằm và mùng một âm lịch, chợ có thêm hoa, trái cây, đồ chay, xôi chè. Người không đi cúng vẫn nên biết điều này, vì những ngày đó chợ sáng đông hơn và giá một số mặt hàng như hoa, trái cây nhích lên theo nhu cầu.

Câu hỏi thường gặp

Ở Trung Mỹ Tây có chợ lớn không hay chỉ có chợ nhỏ?

Trong phường chủ yếu là chợ khu phố và các điểm chợ họp quanh khu dân cư, quy mô vừa và nhỏ. Người cần chợ đầu mối hay chợ lớn hơn thường đi sang các phường lân cận hoặc khu Hóc Môn cũ. Với nhu cầu nấu ăn hằng ngày, chợ khu phố và chợ chiều gần nhà là đủ.

Chợ chiều họp đến mấy giờ?

Thường từ chiều tới chập tối, khi người đi làm về ngang qua. Giờ cụ thể tuỳ từng điểm và tuỳ hôm có mưa hay không. Người bán đi khi hết hàng hoặc hết khách. Muốn chọn hàng tươi hơn thì đến sớm hơn giờ tan làm chung một chút.

Mua thịt cá ở chợ chiều có an toàn không?

Được nếu chọn kỹ: cá còn sống, thịt có đá giữ lạnh, màu và mùi bình thường. Hàng bày lâu ngoài trời nắng cần cẩn trọng hơn. Về nhà nên nấu trong ngày hoặc cất tủ lạnh ngay, không để thịt cá sống ở nhiệt độ phòng lâu.

Có nên mua đồ ăn chín ở chợ lề đường không?

Nên chọn chỗ đồ ăn còn nóng, có nắp đậy hoặc tủ kính, người bán dùng dụng cụ gắp thay vì tay trần. Món nguội để lâu như gỏi, nộm, đồ trộn rau sống ngày nóng cần thận trọng hơn. Mua về nên ăn ngay, không để qua đêm ngoài tủ lạnh.

Đi chợ sáng thì để xe ở đâu?

Chợ có quy hoạch thường có bãi giữ xe hoặc người giữ xe gần cổng. Nên gửi ở đó thay vì dừng xe sát mép đường. Nếu nhà gần, đi bộ là cách đỡ phiền nhất, vừa không kẹt xe vừa không phải lo mất đồ treo trên xe.

Chợ có nhận chuyển khoản không?

Ngày càng nhiều sạp nhận chuyển khoản bằng mã QR, kể cả ở chợ chiều. Kiểm tra tên người nhận trước khi chuyển và chờ người bán xác nhận. Vẫn nên mang một ít tiền mặt lẻ cho các sạp nhỏ, xe bán rong hoặc khi mạng điện thoại chập chờn.