Tự nấu ăn khi ở trọ ở Trung Mỹ Tây dễ hơn nhiều người nghĩ nếu có ba thứ: một bếp phù hợp với phòng nhỏ và được chủ trọ cho phép, một cái tủ lạnh dù là loại mini, và thói quen đi chợ theo kế hoạch một tuần thay vì mua lặt vặt mỗi ngày. Người ở trọ tự nấu thường kiểm soát được món ăn, ăn nhiều rau hơn và có cơm mang theo đi làm.
Bài dành cho người mới thuê phòng ở Trung Mỹ Tây: kỹ sư, nhân viên văn phòng quanh Công viên phần mềm Quang Trung, công nhân, sinh viên. Bài nói chuyện chọn bếp, an toàn trong phòng chật, đi chợ ở đâu, lên thực đơn, bảo quản, và nấu chung với bạn cùng phòng. Không nêu giá; chuyện chọn phòng trọ, hợp đồng thuê và phòng cháy chung của nhà trọ có bài riêng ở mục Nhà ở và thuê trọ.
Trước khi nấu: hỏi chủ trọ và nhìn phòng
Không phải phòng trọ nào cũng cho nấu ăn. Có nơi cấm nấu trong phòng, chỉ cho nấu ở bếp chung; có nơi cấm bếp gas, chỉ cho bếp điện; có nơi tính tiền điện riêng nên bếp điện làm hoá đơn tăng đáng kể. Hỏi rõ những điều này trước khi ký hợp đồng thuê, ghi vào hợp đồng nếu được, để tránh tranh cãi về sau.
Nhìn phòng với con mắt của người nấu ăn: có cửa sổ hay ô thoáng để thoát khói, mùi không; ổ điện ở gần chỗ đặt bếp có chắc chắn không, dây điện có đi nổi chạy sát chỗ nấu không; có chỗ rửa chén riêng hay phải rửa trong nhà vệ sinh; có chỗ đặt tủ lạnh, kệ đựng đồ khô không. Phòng không có chỗ rửa riêng thì việc nấu sẽ bất tiện hơn nhiều so với tưởng tượng.
Ở các dãy trọ đông người của vùng ven đô, mùi đồ ăn từ phòng này sang phòng khác là chuyện thường. Hàng xóm dễ chịu nếu bạn nấu khi thông thoáng, không chiên rán khói mù, không để rác thức ăn qua đêm ngoài hành lang. Hỏi qua người ở lâu trong dãy về nếp chung là cách nhanh nhất để hoà nhập.
Chọn bếp cho phòng nhỏ
Bảng so sánh các loại bếp hay gặp ở phòng trọ. Lựa chọn cuối cùng phụ thuộc quy định của chủ trọ và cách bạn nấu.
| Loại bếp | Ưu điểm | Nhược điểm | Lưu ý an toàn |
|---|---|---|---|
| Bếp từ đơn | Không lửa hở, nhanh, dễ lau | Cần nồi đáy từ, tốn điện khi nấu lâu | Cắm ổ riêng, không dùng chung ổ nhiều thiết bị |
| Bếp hồng ngoại | Dùng mọi loại nồi | Mặt bếp nóng lâu sau khi tắt | Không chạm mặt bếp, để xa đồ dễ cháy |
| Nồi cơm điện, nồi đa năng | Nấu cơm, hấp, hầm, nấu cháo | Không chiên xào được nhiều | Đặt trên mặt phẳng, không che lỗ thoát hơi |
| Bếp gas mini dùng lon gas | Gọn, không cần điện | Lon gas có rủi ro nếu dùng sai, nóng dễ nổ | Không đặt nồi quá lớn trùm qua lon gas, không để lon gần nguồn nhiệt |
| Bếp gas bình lớn | Nấu mạnh, rẻ khi nấu nhiều | Cần chỗ thông thoáng, nhiều nhà trọ không cho | Kiểm tra dây dẫn, van; khoá van sau khi nấu |
Với phòng trọ chật, nhiều người chọn bếp từ đơn cộng nồi cơm điện: không lửa hở, đủ để nấu phần lớn món ăn hằng ngày. Bếp gas mini dùng lon gas tiện nhưng phải dùng đúng hướng dẫn trên bao bì, đặc biệt là không dùng nồi, chảo quá rộng làm nóng lon gas. An toàn cháy nổ chung của nhà trọ có bài riêng ở mục Nhà ở và thuê trọ.
Đi chợ cho một tuần: cách làm từng bước
Đi chợ mỗi ngày tốn thời gian của người đi làm. Đi một lần lớn cuối tuần, bổ sung một lần giữa tuần, là nhịp hợp lý với người ở trọ ở Trung Mỹ Tây.
- Lên thực đơn thô cho năm ngày làm việc. Không cần chi tiết, chỉ cần mỗi ngày một món đạm, một món rau, một món canh, và ghi những bữa sẽ ăn ngoài.
- Xem trong tủ còn gì. Trứng, rau củ, đồ khô còn lại nên dùng trước, tránh mua trùng.
- Viết danh sách theo khu trong chợ. Thịt cá một nhóm, rau một nhóm, đồ khô một nhóm, để đi một vòng là xong.
- Đi chợ sáng cuối tuần hoặc siêu thị. Chợ khu phố buổi sáng cuối tuần có nhiều lựa chọn; siêu thị tiện cho đồ đóng gói, đồ đông lạnh. Chợ chiều gần khu trọ dùng để bổ sung rau giữa tuần.
- Chia nhỏ ngay khi về. Thịt cá chia theo bữa vào túi hoặc hộp, ghi ngày, cho vào ngăn đá; phần ăn trong hai ngày đầu để ngăn mát.
- Sơ chế rau củ cứng trước. Củ quả như cà rốt, bí, su su gọt sẵn để ngăn mát; rau lá thì để nguyên, khi nấu mới rửa để lâu héo.
- Giữa tuần mua bổ sung. Rau lá, đậu hũ, bánh mì mua thêm ở chợ chiều hoặc sạp gần nhà.
Sau vài tuần, danh sách đi chợ sẽ ổn định, việc đi chợ chỉ còn vài chục phút. Người ở ghép có thể chia nhau: một người đi chợ, một người nấu, một người rửa chén, đổi vai theo tuần. Đi chợ cuối tuần cũng là dịp làm quen người bán: mua quen một sạp thịt, một sạp rau, lâu dần được chọn hàng kỹ và được nhắc món nào đang vào mùa.
Tủ lạnh mini: cất gì ở đâu
Ngăn đá. Thịt cá đã chia phần, đồ ăn nấu sẵn định ăn sau vài ngày. Ngăn đá tủ mini thường nhỏ và không lạnh sâu như tủ lớn, nên không trữ quá lâu.
Ngăn mát phía trong. Thịt cá rã đông chuẩn bị nấu, đồ ăn thừa đã nấu chín đựng hộp kín. Phía trong lạnh ổn định hơn phía cửa.
Ngăn rau. Rau củ, trái cây. Rau lá bọc giấy hoặc túi có lỗ để lâu héo hơn.
Hộp và nhãn. Dùng hộp có nắp cùng cỡ để xếp chồng gọn; dán băng dính ghi ngày lên hộp đồ ăn nấu sẵn. Ở ghép thì ghi thêm tên, tránh ăn nhầm phần của nhau. Hộp nào quá vài ngày thì bỏ, đừng để dồn tới cuối tuần.
Cửa tủ. Nước uống, nước chấm, gia vị đã mở nắp. Không để trứng ở cửa nếu tủ hay mở đóng, vì nhiệt độ ở đó dao động nhiều.
Không nhồi kín. Tủ nhét đầy không lưu thông khí lạnh, thức ăn bên trong không đủ lạnh. Mùa nóng, phòng trọ kín, tủ mini làm việc vất vả hơn; để tủ cách tường một khoảng cho thoát nhiệt.
Đồ ăn nấu chín và đồ sống tách riêng. Thịt sống để dưới cùng hoặc trong hộp kín, tránh nước rỉ xuống đồ chín, rau ăn sống.
Món nấu nhanh, dễ, hợp mang đi làm
Danh sách món nhiều người ở trọ nấu thường xuyên, phần lớn chỉ cần một bếp và một nồi cơm điện:
- Thịt kho trứng, cá kho, gà kho gừng: nấu một nồi ăn được hai ba bữa, hợp mang cơm.
- Canh rau nấu tôm khô, canh bí, canh chua đơn giản: nấu nhanh, đủ rau.
- Rau luộc, rau xào tỏi: món rau hằng ngày, đổi loại rau theo chợ.
- Trứng chiên, trứng hấp, đậu hũ sốt cà: món đạm nhanh khi không kịp đi chợ.
- Cháo nấu bằng nồi cơm điện: hợp bữa sáng hoặc khi mệt.
- Mì, bún tươi nấu với rau và thịt: bữa tối nhanh sau giờ làm.
- Cơm chiên dùng cơm nguội và rau củ còn dư: tận dụng đồ thừa an toàn nếu cơm đã cất tủ lạnh.
Nấu dư một phần cho bữa trưa hôm sau là cách người ở trọ tiết kiệm thời gian nhiều nhất. Để nguội, cất hộp kín vào tủ lạnh tối hôm trước, sáng mang đi trong túi giữ nhiệt. Bài về ăn trưa quanh Công viên phần mềm có phần riêng về giữ cơm mang theo an toàn.
Những lỗi hay gặp của người mới tự nấu
Mua quá nhiều trong tuần đầu. Hứng khởi mua đủ thứ, đến cuối tuần rau héo, thịt quá hạn vì đi làm về mệt không nấu. Tuần đầu nên mua ít, tập nấu ba bốn bữa, rồi tăng dần.
Cắm nhiều thiết bị vào một ổ. Bếp từ, nồi cơm, ấm siêu tốc cùng chạy trên một ổ chia là chuyện hay gặp ở phòng trọ, ổ nóng chảy là nguyên nhân cháy phổ biến. Mỗi thiết bị công suất lớn một ổ riêng, không dùng ổ chia rẻ tiền.
Bỏ đi khi bếp đang nấu. Đặt nồi lên bếp rồi đi tắm, đi mua đồ, ngủ quên là cách nồi cháy khét, có khi cháy phòng. Món hầm lâu thì dùng nồi cơm điện hoặc nồi có hẹn giờ tắt.
Để đồ ăn thừa qua đêm ngoài tủ. Phòng trọ nóng, đồ ăn để qua đêm dễ hỏng. Ăn không hết thì để nguội bớt rồi cất tủ lạnh ngay trong tối.
Đổ dầu mỡ xuống bồn rửa. Dầu mỡ nguội đặc lại gây tắc ống thoát, cả dãy trọ chịu. Để nguội, đổ vào chai hoặc túi buộc kín rồi bỏ rác.
Nấu một món suốt tuần. Dễ chán và thiếu chất. Xoay vòng ba bốn món đạm và đổi rau theo chợ là đủ phong phú mà không phức tạp.
Nấu chung với bạn cùng phòng và giữ phòng sạch
Ở ghép là chuyện phổ biến ở Trung Mỹ Tây, nhất là với sinh viên và người mới đi làm. Nấu chung tiết kiệm hơn nấu riêng, nhưng dễ va chạm nếu không thoả thuận: ai đi chợ, ai nấu, ai rửa, tiền chợ chia thế nào, ai ăn chay, ai kiêng gì. Một cuốn sổ hoặc một ghi chú chung trên điện thoại ghi tiền chợ là đủ để mọi người rõ ràng.
Giữ phòng sạch là phần không kém quan trọng. Rác thức ăn bỏ túi buộc kín, đổ đúng giờ thu gom của khu trọ, không để qua đêm trong phòng nóng ẩm vì sẽ có kiến, gián, chuột. Chén bát rửa ngay sau ăn. Lau bếp, lau mặt bàn sau khi nấu. Mùa mưa, phòng ẩm, nên mở cửa thoáng khi nấu và phơi khăn lau khô.
Nếu bạn cùng phòng làm ca khác giờ, thống nhất giờ nấu để không ồn lúc người kia ngủ. Mùi đồ chiên, mắm, hành phi nặng nên báo trước. Những chuyện nhỏ này quyết định ở ghép có lâu được hay không, nhiều hơn chuyện tiền phòng.
Một bữa cơm chung buổi tối sau giờ làm cũng là lúc người ở ghép nói chuyện với nhau, nhất là người mới lên thành phố còn lạ lẫm. Nhiều người kể rằng những năm đầu ở trọ, bữa cơm nấu chung là thứ giữ họ ở lại thành phố những lúc nhớ nhà.
Câu hỏi thường gặp
Phòng trọ không có bếp thì nấu ăn được không?
Được nếu chủ trọ cho phép dùng thiết bị điện. Một nồi cơm điện và một bếp từ đơn đủ cho phần lớn món ăn hằng ngày. Cần ổ điện chắc chắn, chỗ đặt bếp xa rèm và đồ dễ cháy, và chỗ rửa chén. Hỏi rõ quy định của nhà trọ trước khi mua đồ.
Bếp từ hay bếp gas mini an toàn hơn cho phòng trọ?
Bếp từ không có lửa hở nên thường được coi là an toàn hơn trong phòng nhỏ, miễn là cắm vào ổ riêng chắc chắn. Bếp gas mini dùng lon gas cần dùng đúng hướng dẫn, không dùng nồi quá rộng trùm qua lon và để xa nguồn nhiệt. Nhiều nhà trọ chỉ cho dùng bếp điện.
Đi chợ ở đâu tiện cho người ở trọ đi làm cả ngày?
Chợ khu phố buổi sáng cuối tuần để mua cho cả tuần, chợ chiều gần khu trọ hoặc sạp đầu hẻm để bổ sung rau, đậu hũ giữa tuần, và siêu thị hay cửa hàng thực phẩm cho đồ đóng gói. Bài riêng về đi chợ ở phường Trung Mỹ Tây nói kỹ hơn từng kiểu chợ.
Thịt cá trữ ngăn đá tủ mini được bao lâu?
Ngăn đá tủ mini thường không lạnh sâu như tủ lớn, nên chỉ nên trữ ngắn ngày và chia phần nhỏ, ghi ngày lên túi. Thịt cá rã đông rồi không nên đông lại. Khi có mùi lạ, màu lạ, nhớt thì bỏ.
Tự nấu có thật sự tiết kiệm hơn ăn ngoài không?
Thường là có nếu nấu đều đặn, đi chợ theo kế hoạch và ít bỏ phí đồ ăn. Nhưng phải tính cả tiền điện hoặc gas, dụng cụ ban đầu và thời gian. Nhiều người chọn cách kết hợp: nấu bữa tối và mang cơm trưa vài ngày, còn lại ăn ngoài.
Ở ghép thì chia tiền chợ thế nào cho công bằng?
Cách đơn giản là góp một khoản chung mỗi tuần, ghi lại các lần đi chợ và chia đều, người ăn ít bữa thì thoả thuận góp ít hơn. Ghi chú chung trên điện thoại giúp ai cũng xem được. Thoả thuận từ đầu chuyện ai ăn chay, ai kiêng món gì để khỏi khó xử.