Đoạn Quốc lộ 1 đi qua vùng Trung Mỹ Tây là một phần của tuyến vòng phía tây bắc TP Hồ Chí Minh, nối khu An Sương với Ngã Tư Ga và Thủ Đức. Xe tải, container và xe khách liên tỉnh chạy suốt ngày đêm, nên người đi xe máy cần giữ làn bên phải, tránh vùng điểm mù quanh xe lớn và chỉ băng qua hay quay đầu ở chỗ có đèn, có lối được bố trí.
Với người trong phường, quốc lộ vừa là đường đi làm, đi chợ, vừa là con đường nguy hiểm nhất phải dùng hằng ngày. Bài nói về đặc điểm của đoạn đường này, vì sao xe lớn nhiều, cầu vượt và các nút giao, rồi đi vào những thói quen giúp đi an toàn hơn. Luật giao thông được viết theo nguyên tắc chung; mức phạt và quy định chi tiết nên kiểm văn bản hiện hành.
Vì sao đoạn quốc lộ này nhiều xe lớn
Tuyến Quốc lộ 1 qua vùng Quận 12 cũ là một phần đường vòng phía tây bắc của thành phố. Xe từ miền Tây đi lên Bình Dương cũ, Đồng Nai hay ra miền Trung có thể đi vòng theo tuyến này thay vì xuyên qua nội đô, nơi xe tải bị cấm hoặc hạn chế theo giờ. Thêm vào đó, đây cũng là lối nối khu An Sương, nơi có bến xe và cửa ngõ đi Tây Ninh, với phía đông bắc thành phố.
Hai bên quốc lộ lại có nhiều kho bãi, xưởng sản xuất nhỏ, cửa hàng vật liệu xây dựng, bãi xe, gara. Xe tải ra vào những chỗ này suốt ngày, nhiều xe phải lùi, quay đầu, tấp vào lề để bốc dỡ. Ban đêm, khi lệnh hạn chế giờ của nhiều tuyến nội đô hết hiệu lực, dòng xe lớn trên quốc lộ còn dày hơn ban ngày.
Kết quả là trên cùng mặt đường có ba kiểu xe với ba nhịp khác nhau: xe máy của dân đi làm và đi học, chạy ngắn và hay rẽ; xe khách và xe tải chạy đường dài, tốc độ đều; xe ra vào kho, chạy chậm và hay đổi hướng bất ngờ. Phần lớn va chạm trên đoạn này đến từ chỗ các nhịp ấy chồng lên nhau, nhất là ở đầu các đường nhánh đổ ra quốc lộ.
Hiểu điều đó, người đi xe máy sẽ thấy rõ việc cần làm: không đua tốc độ với xe lớn, không đi song song sát thân xe tải, và chú ý gấp đôi ở mỗi chỗ có xe từ kho, từ hẻm đi ra.
Cầu vượt Quang Trung và các nút giao
Trên đoạn quốc lộ gần phường có cầu vượt Quang Trung, người quanh vùng hay gọi khu vực này là ngã tư Quang Trung. Cầu vượt cho phép luồng xe đi thẳng trên quốc lộ chạy qua mà không phải dừng đèn, còn xe rẽ vào các đường ngang và phần lớn xe máy đi dưới mặt đất theo tín hiệu. Người mới thường lúng túng ở đây vì không biết mình được lên cầu hay phải đi đường dưới.
Nguyên tắc đơn giản: xem biển báo ở đầu dốc cầu. Loại xe nào được lên cầu, làn nào dành cho xe gì, đều có biển chỉ dẫn. Khi không chắc, đi đường dưới là lựa chọn an toàn, vì đường dưới luôn có lối cho mọi loại xe. Đừng đổi ý giữa chừng khi đã tới chân dốc, đó là lúc dễ bị xe phía sau tông nhất.
Xa hơn về phía tây là nút giao An Sương, nơi quốc lộ gặp Trường Chinh và Quốc lộ 22, có bến xe gần đó. Nút này thuộc vùng Hóc Môn cũ và là một trong những điểm đông nhất cửa ngõ tây bắc; nếu cần đi qua, hãy tính dư thời gian. Về phía đông, quốc lộ đi tiếp qua các phường khác của Quận 12 cũ tới khu Ngã Tư Ga.
Ở các nút giao có đèn trên quốc lộ, thời gian chờ đèn thường dài vì phải chia pha cho nhiều hướng. Đứng chờ đúng vạch, không lấn lên phần đường của hướng khác. Khi đèn xanh, nhìn thêm một nhịp trước khi chạy: xe lớn đang lao tới từ hướng kia có khi không dừng kịp.
Điểm mù quanh xe tải và container
Ngay phía sau đuôi xe. Tài xế xe tải lớn gần như không thấy gì ngay sau đuôi xe. Đi sát đuôi để "núp gió" hay chờ lách là đặt mình vào chỗ không ai thấy. Giữ khoảng cách đủ để nhìn thấy gương chiếu hậu của xe phía trước.
Sát bên phải thân xe. Đây là điểm mù lớn nhất. Khi xe tải rẽ phải vào kho, vào đường nhánh, thùng xe phía sau quét vào phía trong một cung rộng hơn đầu xe. Người đi xe máy chờ sát bên phải xe tải ở chỗ rẽ rất dễ bị cuốn vào.
Ngay trước đầu xe. Xe tải cabin cao, tài xế khó thấy xe máy chen sát trước mũi xe khi dừng đèn. Khi đèn xanh, xe lớn chạy lên, người phía trước sát mũi xe có thể không được nhìn thấy.
Khi xe lớn lùi, quay đầu. Ở các cổng kho, bãi xe ven quốc lộ, xe tải lùi ra lòng đường hoặc quay đầu chiếm gần hết mặt đường. Thấy xe lớn đang lùi hay bật đèn quay đầu, giảm tốc và chờ, không cố lách qua khe hở.
Quy tắc gương. Nếu bạn không nhìn thấy mặt tài xế trong gương chiếu hậu của xe tải, tài xế cũng không thấy bạn. Đây là cách tự kiểm đơn giản nhất mỗi khi đi gần xe lớn.
Rẽ vào hẻm, vào đường nhánh từ quốc lộ
Phần lớn tai nạn của người trong phường trên quốc lộ xảy ra ở khoảnh khắc rời quốc lộ để rẽ vào nhà, vào hẻm, hoặc ngược lại từ hẻm nhập ra. Một trình tự đều đặn giúp giảm hẳn rủi ro.
- Biết trước chỗ mình sẽ rẽ, chuyển dần về làn sát lề phải từ xa, không đợi tới đầu hẻm mới tạt vào.
- Bật xi nhan sớm, giảm tốc từ từ, nhìn gương xem phía sau có xe đang lách bên phải không.
- Rẽ trái sang bên kia quốc lộ thì không cắt ngang giữa dòng; đi tới chỗ có đèn hoặc lối quay đầu được bố trí rồi quay lại.
- Từ hẻm nhập ra quốc lộ, dừng hẳn ở mép đường, nhìn trái, phải, rồi trái lần nữa, chỉ ra khi có khoảng trống đủ rộng.
- Nhập dòng vào làn bên phải và tăng tốc từ từ trong làn đó, không băng chéo sang làn giữa ngay.
- Đi ngược chiều sát lề cho "gần" là thói quen nguy hiểm nhất; xe lớn rẽ phải vào kho không lường được người đi ngược.
Mất thêm một hai phút đi tới chỗ quay đầu luôn rẻ hơn một lần va chạm. Người ở lâu trên đoạn đường này đều có một chỗ quay đầu quen; hỏi hàng xóm chỗ đó ở đâu khi mới chuyển đến.
Đi đêm, đi mưa và bụi
Ban đêm, xe lớn trên quốc lộ đông hơn và chạy đều tốc độ hơn, trong khi đèn đường ở một số đoạn không đủ sáng, nhất là chỗ gần kho bãi, đất trống. Xe máy nên bật đèn chiếu gần, giữ đèn hậu sạch, người lái và người ngồi sau mặc áo có màu sáng hoặc có dải phản quang. Đèn pha xe tải chiếu ngược làm loá mắt; khi bị loá, nhìn chếch về mép phải đường và giảm tốc chứ không nhìn thẳng vào đèn.
Mùa mưa, mặt đường quốc lộ có chỗ đọng nước, ổ gà bị nước che, vạch sơn trơn. Xe lớn chạy qua tạt nước thành bức tường nước che tầm nhìn trong vài giây. Giữ khoảng cách xa hơn bình thường, đi chậm qua vũng nước và tránh phanh gấp trên vạch sơn. Chạy xe qua đoạn ngập sâu có bài riêng trong danh mục này.
Mùa khô thì bụi. Dọc quốc lộ có nhiều xe chở vật liệu, đất cát, bãi chứa hàng, nên bụi bốc lên mỗi khi xe lớn qua. Khẩu trang tốt, kính chắn gió và áo khoác dài tay giúp đỡ mệt cho người chạy quốc lộ mỗi ngày. Người có bệnh hô hấp nên tính chọn đường nhánh khi có thể, kể cả phải đi xa hơn một chút.
Dừng đỗ, mua bán và đón xe ven quốc lộ
Hai bên quốc lộ có nhiều hàng quán, xe bán trái cây, tiệm sửa xe. Dừng mua đồ ngay mép đường quốc lộ là thói quen phổ biến nhưng rủi ro: xe dừng chiếm một phần làn sát lề, buộc xe sau lách ra làn giữa, nơi xe lớn đang chạy. Nếu cần dừng, tấp hẳn vào vỉa hè hoặc vào chỗ trống trước cửa hàng, không dừng nửa trong nửa ngoài.
Người đi xe khách về quê thường đứng đón xe dọc quốc lộ thay vì vào bến. Khi đứng đón, đứng trên vỉa hè hoặc chỗ rộng, cách xa mép đường, giữ hành lý sát người. Khi xe dừng, chờ xe dừng hẳn mới bước ra, lên xe từ phía cửa, không băng qua đầu xe. Việc chọn nhà xe, kiểm xe có phép hay không, nên làm trước khi ra đứng đón; có bài riêng về chuyện về quê trong danh mục này.
Xe công nghệ đón trả khách ven quốc lộ cũng nên chọn chỗ có thể tấp vào an toàn: một cây xăng, một bãi trống, đầu một đường nhánh có khoảng lùi. Khi đặt xe, ghim điểm đón ở chỗ như vậy thay vì ngay mép quốc lộ trước một dãy nhà sát nhau.
Khi xảy ra va chạm trên quốc lộ
Va chạm nhỏ trên quốc lộ nguy hiểm hơn ở đường trong phường, vì xe phía sau chạy nhanh và có thể đâm tiếp vào người đang đứng giữa đường. Thứ tự việc cần làm như sau.
- Nếu còn đi lại được, đưa người và xe vào sát lề hoặc lên vỉa hè ngay, trước khi nói chuyện với ai.
- Kiểm người trước, xe sau. Có người bị thương nặng, đau cổ, đau lưng, bất tỉnh thì gọi cấp cứu 115, không tự ý kéo dậy hay chở đi bằng xe máy.
- Báo cảnh sát giao thông hoặc gọi 113 khi có người bị thương, khi hai bên không thống nhất, hoặc khi có xe lớn liên quan.
- Chụp ảnh hiện trường, vị trí xe, biển số các xe liên quan và hướng đi, trước khi xe bị di chuyển nếu điều kiện an toàn cho phép.
- Ghi lại tên, cách liên lạc của người chứng kiến nếu họ đồng ý.
- Không đưa tiền, không ký giấy tờ "tự thoả thuận" khi còn đang hoảng; việc bồi thường nên làm khi đã bình tĩnh và có người làm chứng.
Với xe có bảo hiểm, đọc lại điều kiện bảo hiểm về việc báo tai nạn trong bao lâu và cần giấy tờ gì. Quy định chi tiết về xử lý tai nạn giao thông, nên kiểm văn bản hiện hành hoặc hỏi công an nơi xảy ra vụ việc.
Câu hỏi thường gặp
Quốc lộ 1 đoạn qua Trung Mỹ Tây có cấm xe máy không?
Không. Xe máy được đi trên quốc lộ đoạn này, thường ở làn hoặc phần đường bên phải theo vạch kẻ và biển báo. Trên các cầu vượt, có biển quy định loại xe được lên cầu; khi biển không cho xe máy, phải đi đường dưới.
Vì sao ban đêm xe tải trên quốc lộ đông hơn ban ngày?
Nhiều tuyến trong nội đô hạn chế xe tải lớn theo giờ, nên xe chở hàng dồn đi vào ban đêm và chọn các tuyến vòng ngoài như đoạn quốc lộ này. Các kho bãi ven đường cũng nhận, xuất hàng vào ban đêm. Người đi xe máy ban đêm cần đèn tốt, áo sáng màu và giữ khoảng cách với xe lớn.
Đi từ hẻm ra quốc lộ để rẽ trái thì làm thế nào cho an toàn?
Không nên cắt ngang dòng xe. Ra quốc lộ, nhập vào làn bên phải theo chiều xe chạy, đi tới chỗ có đèn tín hiệu hoặc lối quay đầu được bố trí, quay lại rồi mới đi tiếp. Mất thêm vài phút nhưng tránh được kiểu va chạm nặng nhất trên quốc lộ.
Khi xe tải bật xi nhan rẽ phải, người đi xe máy nên làm gì?
Giảm tốc và lùi lại phía sau, không chen lên song song bên phải thân xe. Thùng xe phía sau quét vào bên trong cung rẽ, người đứng sát bên phải xe dễ bị cuốn vào. Chờ xe rẽ xong hẳn rồi mới đi tiếp.
Có nên đứng đón xe khách dọc quốc lộ không?
Nhiều người vẫn làm vậy vì tiện, nhưng nên đứng trên vỉa hè hoặc chỗ rộng, xa mép đường, chỉ bước ra khi xe đã dừng hẳn. Trước đó nên kiểm nhà xe và lịch đón qua kênh đáng tin, tránh lên xe không rõ ràng, nhất là dịp lễ Tết.
Va chạm nhẹ, không ai bị thương thì có cần báo cảnh sát không?
Nếu hai bên đồng ý tự giải quyết, nhiều trường hợp không cần. Nhưng khi có xe lớn, có tranh cãi về lỗi, có thiệt hại đáng kể hoặc xe có bảo hiểm cần hồ sơ, nên báo cảnh sát giao thông để có biên bản. Trước hết vẫn phải đưa người và xe vào lề an toàn.