Nuôi con nhỏ ở Trung Mỹ Tây đặt ra ba bài toán chính: ai trông con khi bố mẹ đi làm, nhất là khi làm ca; cho con chơi ở đâu trong một khu đông nhà, ít công viên; và giữ an toàn cho trẻ quanh đường lớn, hẻm trọ, nước và điện trong nhà. Phần lớn gia đình giải bằng cách kết hợp: nhà trẻ hoặc nhóm trẻ ban ngày, ông bà hoặc người quen hỗ trợ, và giờ chơi có người lớn đi kèm.
Phường Trung Mỹ Tây gồm Trung Mỹ Tây và Tân Chánh Hiệp cũ của Quận 12, nhiều gia đình trẻ từ các tỉnh lên làm việc, có cả nhà ở trọ một phòng với con nhỏ. Bài là kinh nghiệm chung cho cha mẹ; chuyện tuyển sinh mầm non, tiểu học có bài riêng về cho con đi học; chuyện khám bệnh, tiêm chủng có bài khám chữa bệnh. Bài không nêu tên cơ sở cụ thể, không nêu chi phí.
Ai trông con khi bố mẹ đi làm: so sánh các cách
Mỗi gia đình một hoàn cảnh. Bảng giúp nhìn rõ điểm mạnh, điểm yếu của từng cách.
| Cách | Điểm mạnh | Điểm yếu | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Trường mầm non công lập | Chương trình chuẩn, chi phí thường thấp hơn | Giờ cố định, chỗ có hạn, thường nhận trẻ từ một độ tuổi nhất định | Bố mẹ làm giờ hành chính |
| Trường mầm non tư thục | Nhận trẻ nhỏ hơn, giờ linh hoạt hơn | Chi phí cao hơn, chất lượng không đều | Bố mẹ cần gửi sớm, đón muộn |
| Nhóm trẻ độc lập gần nhà | Gần, giờ theo ca của bố mẹ | Cơ sở nhỏ, cần kiểm tra giấy phép kỹ | Bố mẹ làm ca, làm xưởng |
| Ông bà lên trông cháu | Tin cậy, gắn bó | Ông bà xa quê, mệt, khác cách nuôi | Gia đình có ông bà còn khoẻ |
| Người trông trẻ tại nhà | Trẻ ở nhà, giờ linh hoạt | Khó tìm người tin cậy, chi phí cao | Gia đình có chỗ ở rộng |
| Gửi con về quê | Đỡ chi phí, ông bà chăm | Xa con, trẻ thiếu bố mẹ trong những năm đầu | Khi chưa có cách khác |
Nhiều gia đình ở vùng ven đô gửi con về quê những năm đầu rồi đón lên khi con vào lớp 1. Đây là lựa chọn của hoàn cảnh, không có đúng sai. Nếu làm vậy, giữ liên lạc đều đặn bằng gọi video, về thăm khi có thể, và chuẩn bị giấy tờ cư trú để đón con lên đi học đúng hạn.
Gửi trẻ khi bố mẹ làm ca
Công nhân, nhân viên tổng đài, bảo vệ, tài xế, người bán hàng ở Trung Mỹ Tây nhiều người làm ca, có ca tối, ca đêm. Trường mầm non thường chỉ nhận giờ hành chính, nên nhóm trẻ độc lập nhận giờ linh hoạt là lựa chọn phổ biến. Điều quan trọng là chọn đúng nơi: có giấy phép, người trông được đào tạo, số trẻ vừa phải, chỗ ngủ sạch, có lối thoát hiểm.
Khi đến gửi, hỏi rõ giờ nhận và giờ trả, trẻ ăn gì, ngủ ở đâu, ai thay ca khi người trông chính bận, quy trình khi trẻ sốt hay té ngã, ai được đón trẻ. Để lại nhiều số điện thoại liên lạc. Những tuần đầu nên đến đón bất chợt vài lần để nhìn cách trẻ được trông khi không báo trước.
Hai vợ chồng cùng làm ca có thể xếp ca lệch nhau để một người luôn ở nhà, dù như vậy hai người ít gặp nhau. Một số gia đình trong cùng dãy trọ nhờ nhau trông giúp vài giờ. Cách nào cũng cần thoả thuận rõ và có người lớn tỉnh táo trông trẻ; trẻ nhỏ tuyệt đối không ở một mình trong phòng trọ, kể cả "chỉ một lát".
Khi thuê người trông trẻ tại nhà, hỏi người quen giới thiệu, gặp trực tiếp, thử việc vài ngày khi có bố mẹ ở nhà, thoả thuận rõ công việc và giờ giấc. Không giao trẻ cho người mới gặp qua mạng mà chưa xác minh được danh tính và nơi ở.
Chỗ chơi cho trẻ trong một khu đông đúc
Không gian công cộng cho trẻ ở Trung Mỹ Tây chưa nhiều so với số dân. Cha mẹ thường tận dụng:
- Sân chung cư, khu dân cư có quy hoạch: nhiều khu có sân chơi nhỏ cho cư dân. Hỏi ban quản lý về giờ và quy định.
- Công viên, vườn hoa nhỏ trong phường và phường lân cận: buổi chiều mát và sáng sớm cuối tuần là giờ hợp lý.
- Khuôn viên có cây xanh, đường nội bộ ít xe: một số khuôn viên công cộng cho người dân đi dạo vào giờ nhất định; tôn trọng quy định của nơi đó.
- Khu vui chơi trong nhà ở trung tâm thương mại: hợp ngày mưa, ngày nắng gắt; cần chú ý vệ sinh đồ chơi chung.
- Thư viện, nhà văn hoá, lớp năng khiếu: không gian đọc sách, vẽ, vận động có người hướng dẫn.
- Chơi trong nhà: đồ chơi đơn giản, đọc sách cùng con, vẽ, xếp hình; giới hạn thời gian dùng điện thoại, máy tính bảng.
Trẻ chơi ngoài trời ở vùng ven đô cần người lớn đi kèm vì gần đường xe chạy, công trình đang xây, ao, mương còn sót lại. Một buổi chiều ra sân cùng con, dù chỉ ngắn, có giá trị hơn nhiều giờ ngồi trước màn hình.
An toàn cho trẻ quanh nhà và ngoài đường
Đường lớn và đầu hẻm. Quốc lộ 1, Trường Chinh, Tô Ký, Nguyễn Ảnh Thủ có xe tải, xe máy chạy nhanh. Không để trẻ chơi gần đầu hẻm thông ra đường lớn; dạy trẻ dừng lại ở mép đường, nắm tay người lớn khi qua đường.
Xe máy trong hẻm. Hẻm nhỏ, xe ra vào liên tục, người lái không thấy trẻ chạy ra từ cửa nhà. Đóng cửa hoặc chắn cửa khi trẻ chơi trong nhà.
Nước. Xô, chậu, lu nước trong nhà, hồ, mương, hố công trình đọng nước sau mưa đều có thể nguy hiểm với trẻ nhỏ. Đậy kín vật chứa nước, không để trẻ chơi một mình gần nước.
Điện và sạc xe điện. Ổ điện thấp cần nắp che; dây sạc, bộ sạc xe điện để xa tầm tay trẻ. Không sạc xe điện trong phòng ngủ.
Ban công, cầu thang, cửa sổ. Nhà trọ nhiều tầng có ban công, lan can thấp; cần lưới hoặc thanh chắn. Không kê ghế, bàn sát lan can.
Thuốc, hoá chất. Thuốc men, nước tẩy rửa, gas, dầu để trên cao, có nắp. Không đựng hoá chất trong chai nước uống.
Người lạ. Dạy trẻ không đi theo người lạ, không nhận quà của người lạ, biết số điện thoại của bố mẹ, biết tên khu nhà mình.
Sắp xếp phòng trọ, nhà nhỏ khi có em bé
Nhiều gia đình trẻ ở Trung Mỹ Tây nuôi con trong một phòng trọ hoặc căn nhà nhỏ. Sắp xếp hợp lý giúp an toàn và đỡ chật.
- Chọn phòng thoáng, có cửa sổ. Phòng kín, nóng, ẩm không tốt cho trẻ nhỏ. Nếu có thể, đổi sang phòng có cửa sổ, ở tầng không quá cao để dễ bế con lên xuống.
- Dành một góc ngủ riêng cho bé. Giường, nôi hoặc nệm đặt xa ổ điện, xa bếp, xa cửa sổ không có chắn.
- Tách bếp khỏi chỗ trẻ chơi. Bếp đặt trên cao hoặc có chắn; tay cầm nồi quay vào trong; ấm nước nóng, phích nước để xa tầm tay.
- Che ổ điện, gom dây điện. Dây sạc điện thoại, dây quạt dễ thành vật trẻ kéo, cắn. Gom gọn, dùng nắp che ổ thấp.
- Sắp xếp đồ theo chiều cao. Thuốc, hoá chất, đồ sắc nhọn lên cao; đồ chơi, sách của con ở thấp để trẻ tự lấy.
- Giữ không khí sạch. Không hút thuốc trong phòng; hạn chế chiên rán khói nhiều; lau nhà ẩm, phơi chăn nệm.
- Thoả thuận với hàng xóm. Báo hàng xóm nhà có em bé nhỏ, giờ con ngủ; phần lớn mọi người thông cảm và giữ yên hơn.
Khi con lớn hơn, biết đi, biết leo, nhiều gia đình chuyển sang nhà rộng hơn trong hẻm hoặc căn hộ nhỏ. Thời điểm chuyển nên tính trước theo mốc con vào mẫu giáo hay lớp 1, để không phải đổi trường, đổi giấy tờ cư trú nhiều lần.
Mùa hè ở thành phố và chuyện về quê
Mùa hè, trường nghỉ, bố mẹ vẫn đi làm. Nhiều gia đình ở Trung Mỹ Tây gửi con về quê với ông bà; số khác cho con học lớp hè, sinh hoạt hè ở khu phố hoặc ở trường tuỳ năm, hay gửi nhóm trẻ. Mùa hè ở thành phố trùng mùa mưa, trẻ ở nhà nhiều dễ dính vào điện thoại, máy tính bảng.
Nếu con ở lại, sắp xếp lịch sinh hoạt rõ: giờ ngủ, giờ ăn, giờ đọc sách, giờ chơi ngoài trời, giờ dùng màn hình có giới hạn. Cho con tham gia một lớp vận động như bơi có huấn luyện viên, bóng đá thiếu nhi, võ, để vừa khoẻ vừa có bạn. Học bơi là kỹ năng quan trọng; chọn nơi có huấn luyện viên và cứu hộ.
Nếu con về quê, dặn ông bà những điều an toàn ở quê có thể khác thành phố: ao hồ, sông rạch, đường liên xã, thuốc trừ sâu cất trong nhà. Giữ liên lạc với con, gọi video đều đặn. Chuẩn bị chuyện đón con về trước năm học mới, nhất là giấy tờ nhập học.
Cha mẹ trẻ xa quê: chăm con mà không kiệt sức
Nuôi con nhỏ ở thành phố khi không có ông bà gần bên là việc nặng. Hai vợ chồng cùng đi làm, về nhà lại chăm con, nấu ăn, giặt giũ trong một căn phòng nhỏ. Chia việc rõ ràng giữa hai người, đơn giản hoá việc nhà như nấu theo tuần, giặt máy, giúp giảm áp lực.
Kết nối với các gia đình có con nhỏ trong cùng dãy trọ, khu phố là nguồn hỗ trợ lớn: trông giúp nhau một buổi, cho nhau đồ cũ của con, chia sẻ kinh nghiệm chọn nhóm trẻ, trường học. Các nhóm phụ huynh trên mạng xã hội của khu cũng có nhiều thông tin, nhưng nên đối chiếu với nguồn chính thức khi liên quan đến tuyển sinh, sức khoẻ.
Mệt mỏi kéo dài, mất ngủ, buồn bã, dễ cáu gắt sau sinh hoặc trong những năm con nhỏ là điều nhiều cha mẹ trải qua. Khi những dấu hiệu này kéo dài, hãy nói với người thân và tìm đến bác sĩ hay chuyên gia tâm lý. Chăm sóc bản thân cũng là chăm sóc con.
Một chút thời gian riêng cho mỗi người, dù chỉ một buổi sáng cuối tuần đi cà phê trong lúc người kia trông con, giúp hai vợ chồng đỡ căng thẳng hơn nhiều. Nếu ông bà ở quê lên thăm vài tuần, đó cũng là dịp để bố mẹ nghỉ ngơi và sắp xếp lại việc nhà.
Câu hỏi thường gặp
Có nhóm trẻ nhận giữ trẻ buổi tối cho bố mẹ làm ca không?
Một số nhóm trẻ độc lập ở khu đông công nhân nhận giờ linh hoạt, kể cả buổi tối. Hãy hỏi trong khu phố, nhóm phụ huynh, và luôn kiểm tra giấy phép, số người trông, chỗ ngủ, lối thoát hiểm trước khi gửi. Không gửi ở nơi chật, đông trẻ mà ít người trông.
Trẻ bao nhiêu tuổi thì có thể gửi trường mầm non?
Trường công lập thường nhận trẻ từ một độ tuổi nhất định theo quy định và điều kiện của trường; nhiều trường tư thục, nhóm trẻ nhận trẻ nhỏ hơn. Hỏi trực tiếp các trường gần nhà về độ tuổi nhận, giấy tờ cần và thời điểm nhận hồ sơ.
Cho trẻ chơi ở đâu khi nhà trọ chật?
Tận dụng sân chung cư, công viên nhỏ, khuôn viên có cây xanh cho phép người dân vào, thư viện, nhà văn hoá, khu vui chơi trong nhà vào ngày mưa. Luôn có người lớn đi kèm. Ở nhà, đọc sách, vẽ, xếp hình cùng con thay cho điện thoại.
Có nên sạc xe điện trong phòng khi có trẻ nhỏ?
Không nên sạc trong phòng ngủ hay chỗ trẻ chơi. Đặt xe và bộ sạc ở khu để xe thoáng, có người trông, xa vật dễ cháy, xa tầm tay trẻ. Không sạc qua đêm khi không có người theo dõi.
Gửi con về quê rồi đón lên học lớp 1 cần chuẩn bị gì?
Đăng ký cư trú cho con tại nơi ở ở Trung Mỹ Tây sớm, kiểm tra thông tin trên ứng dụng định danh điện tử, chuẩn bị giấy khai sinh, sổ tiêm chủng. Theo dõi thông báo tuyển sinh từ giữa năm học trước để không lỡ hạn đăng ký.
Trẻ ở nhà mùa hè nên giới hạn điện thoại thế nào?
Đặt giờ dùng màn hình cố định trong ngày, ngắn và có nội dung phù hợp lứa tuổi, xen với giờ đọc sách, chơi ngoài trời, việc nhà nhỏ. Cha mẹ làm gương cũng quan trọng. Nếu trẻ khó rời màn hình, bắt đầu giảm dần và thay bằng hoạt động con thích.