Quanh Công viên phần mềm Quang Trung, người làm công nghệ gặp nhau ngoài giờ làm theo mấy cách quen thuộc: hội thảo và buổi chia sẻ chuyên môn, ngày hội việc làm, giải thể thao giữa các công ty, câu lạc bộ ngoại ngữ, và những nhóm nhỏ tự lập theo sở thích. Phần lớn hoạt động do công ty, đơn vị vận hành công viên, trường học hoặc nhóm cộng đồng tổ chức; lịch thay đổi theo từng năm, nên bài nói về cách tham gia cho có ích chứ không liệt kê sự kiện cụ thể.
Với người mới chuyển đến làm việc ở Trung Mỹ Tây, những hoạt động này là cách nhanh nhất để có bạn, có người hỏi việc, và biết thị trường đang cần gì. Với người làm lâu, đây là chỗ giữ cho nghề không bị cũ và giữ một mạng lưới khi muốn đổi việc.
Vì sao cộng đồng quanh một khu phần mềm lại quan trọng
Nghề phần mềm thay đổi nhanh: công cụ, ngôn ngữ, cách làm việc với khách đều đổi sau vài năm. Không ai tự học kịp mọi thứ; người ta học nhiều từ đồng nghiệp ở công ty khác, những người vừa gặp một vấn đề tương tự tuần trước. Một khu tập trung hàng trăm công ty công nghệ như QTSC tạo ra điều kiện hiếm có: người cùng nghề ở cách nhau vài trăm mét.
Cộng đồng cũng là nơi thông tin việc làm chảy nhanh nhất. Rất nhiều vị trí, nhất là vị trí có kinh nghiệm, được lấp bằng giới thiệu nội bộ trước khi đăng tuyển công khai. Người có mạng lưới tốt biết trước công ty nào đang mở rộng, dự án nào sắp bắt đầu, nhóm nào làm việc dễ chịu.
Còn một lý do ít ai nói: nhiều người làm ở đây là người từ tỉnh khác đến, sống một mình trong phòng trọ. Sau giờ làm, nếu không có nhóm bạn, đá bóng hay câu lạc bộ, cuộc sống chỉ còn phòng trọ và màn hình. Có cộng đồng thì việc ở lại thành phố dễ chịu hơn nhiều.
Những kiểu hoạt động thường gặp
Dưới đây là các kiểu hoạt động người làm trong khu hay nhắc tới. Không phải lúc nào cũng có đủ; có kiểu tổ chức định kỳ, có kiểu theo mùa.
- Hội thảo, buổi chia sẻ chuyên môn: một công ty hoặc nhóm cộng đồng mời diễn giả nói về một công nghệ, một kinh nghiệm dự án; thường vào chiều tối ngày thường hoặc cuối tuần.
- Ngày hội việc làm: nhiều công ty cùng dựng gian tuyển dụng, nhận hồ sơ tại chỗ, có khi có phỏng vấn nhanh; thường do trường, đơn vị vận hành công viên hoặc đơn vị tuyển dụng tổ chức.
- Cuộc thi lập trình, ngày làm sản phẩm nhanh: các đội làm một sản phẩm thử trong thời gian ngắn; dịp tốt để thử sức và gặp người tuyển.
- Giải thể thao giữa các công ty: bóng đá mini, cầu lông, chạy bộ; nhiều công ty có đội riêng, thuê sân quanh phường.
- Câu lạc bộ ngoại ngữ, lớp học nhóm: tiếng Nhật, tiếng Anh cho người làm dự án với khách nước ngoài; có lớp của công ty, có nhóm tự học.
- Hoạt động thiện nguyện: quyên góp, dạy tin học cho trẻ em, hiến máu; thường do công ty hoặc nhóm nhân viên tự tổ chức.
Thông tin về các hoạt động này thường đi qua trang nội bộ của công ty, trang của đơn vị vận hành công viên, trang của các nhóm cộng đồng công nghệ và nhóm cựu sinh viên. Người mới nên hỏi đồng nghiệp ngay tuần đầu xem công ty có đội thể thao, câu lạc bộ nào.
Đi hội thảo sao cho có ích
Chọn theo vấn đề đang gặp. Đi một buổi về chủ đề mình đang vướng trong dự án thì nhớ lâu hơn đi mười buổi theo phong trào. Đọc kỹ nội dung trước, chọn buổi có phần chia sẻ kinh nghiệm thực tế.
Chuẩn bị một câu hỏi. Câu hỏi cụ thể sau phần trình bày giúp bạn học thêm và được diễn giả nhớ tới. Câu hỏi chung chung kiểu "anh nghĩ công nghệ này có tương lai không" ít khi nhận câu trả lời đáng giá.
Nói chuyện với hai, ba người. Giờ giải lao là phần quý nhất. Đặt mục tiêu nói chuyện với vài người mới, hỏi họ đang làm gì, gặp khó gì. Trao đổi cách liên lạc với người thật sự nói chuyện được.
Ghi lại và thử ngay. Về nhà ghi ba điều học được, thử một điều trong tuần. Không thử thì sau một tháng sẽ quên gần hết.
Cẩn thận với sự kiện kèm bán hàng. Có buổi gọi là hội thảo nhưng thực chất là bán khoá học, bán sản phẩm đầu tư. Không cần tránh hết, nhưng đừng ký, đừng chuyển tiền tại chỗ; về nhà đọc kỹ rồi hãy quyết định.
Thể thao và giữ sức cho người ngồi máy
Bóng đá mini là môn phổ biến nhất của dân văn phòng quanh công viên: các sân quanh phường Trung Mỹ Tây và các phường lân cận kín lịch vào tối ngày thường, nhiều đội là đội của công ty hoặc nhóm bạn cùng dự án. Cầu lông, bóng bàn, chạy bộ là các lựa chọn khác, ít phụ thuộc số người hơn.
Với người ngồi máy tám chín tiếng một ngày, chơi thể thao đều đặn có lợi rõ cho lưng, cổ, tim mạch và tinh thần. Điều cần nhớ là khởi động kỹ, nhất là với người lâu không vận động; chấn thương dây chằng đầu gối, cổ chân hay gặp ở các trận bóng tối ngày thường khi người chơi mệt sau giờ làm. Đau kéo dài sau chấn thương thì đi khám ở cơ sở y tế, không tự nắn bóp.
Giải thể thao giữa các công ty cũng là dịp quen người ở công ty khác ngoài chuyện chuyên môn. Nhiều mối giới thiệu việc làm, nhiều dự án hợp tác bắt đầu từ sân bóng chứ không phải từ phòng họp.
Tham gia hay tự lập một nhóm
Nếu chưa thấy nhóm nào hợp, có thể tự lập. Bảng so những gì cần chuẩn bị cho vài kiểu nhóm nhỏ dễ duy trì.
| Kiểu nhóm | Cần gì | Bẫy hay gặp |
|---|---|---|
| Nhóm học chuyên môn | Một chủ đề rõ, lịch cố định, chỗ ngồi (phòng họp công ty, quán cà phê yên) | Không ai chuẩn bị nội dung, buổi sau ít người hơn buổi trước |
| Nhóm học ngoại ngữ | Giáo trình chung, người dẫn dắt, mục tiêu cụ thể như thi chứng chỉ | Học cho vui, không có mục tiêu, tan sau vài tuần |
| Đội bóng, đội cầu lông | Sân cố định, người giữ lịch, cách chia tiền sân minh bạch | Chia tiền lộn xộn, vài người gánh hết |
| Nhóm chạy bộ | Giờ giấc, cung đường an toàn, có người đi cùng | Chạy trên đường đông xe, buổi tối không có đèn |
| Nhóm thiện nguyện | Mục tiêu rõ, sổ sách thu chi công khai | Thiếu minh bạch, dễ mất lòng tin |
Nhóm nhỏ năm, bảy người, gặp đều mỗi tuần, thường sống lâu hơn nhóm lớn hô hào nhiều. Người khởi xướng nên chấp nhận làm phần việc nhàm như giữ lịch, đặt sân, ghi thu chi trong vài tháng đầu.
Học tiếp sau giờ làm
Quanh công viên và quanh phường Trung Mỹ Tây có nhiều lớp học buổi tối và cuối tuần: ngoại ngữ, lập trình, kiểm thử, quản lý dự án, ôn thi chứng chỉ. Người làm lâu năm thường kể học thêm là điều khiến họ đổi được vị trí, lên được vai trò mới, nhiều hơn là chỉ làm lâu ở một chỗ.
Chọn lớp nên bắt đầu từ câu hỏi: học để làm gì trong sáu tháng tới. Học tiếng Nhật để chuyển sang vai trò cầu nối, học kiểm thử tự động để không bị giới hạn ở kiểm thử bằng tay, học quản lý dự án vì sắp được giao dẫn nhóm — mỗi mục tiêu chọn lớp khác nhau. Học thử một buổi, hỏi học viên cũ, xem giảng viên có đang làm nghề không. Cẩn trọng với lời hứa "học xong cam kết việc làm" kèm học phí cao và hợp đồng vay tiền.
Nhiều công ty có ngân sách đào tạo hoặc lớp nội bộ, có nơi kèm cam kết làm việc một thời gian sau khi được tài trợ. Hỏi bộ phận nhân sự trước khi tự bỏ tiền; đọc kỹ cam kết, nhất là khoản phải hoàn trả nếu nghỉ sớm. Tự học qua tài liệu mở, sách và dự án cá nhân vẫn là đường rẻ nhất, cần kỷ luật nhiều nhất — học cùng một nhóm bạn giúp giữ nhịp tốt hơn.
Người mới chuyển đến: ba tháng đầu để có cộng đồng
Người từ tỉnh khác hoặc từ thành phố khác chuyển đến làm ở công viên thường mất vài tháng mới thấy mình thuộc về chỗ này. Một lộ trình gợi ý cho ba tháng đầu:
- Tuần đầu: hỏi đồng nghiệp công ty có đội thể thao, câu lạc bộ, nhóm ăn trưa chung nào; nhận lời ít nhất một lời rủ.
- Tháng đầu: đi một buổi chia sẻ chuyên môn hoặc ngày hội việc làm trong khu, nói chuyện với vài người ngoài công ty mình.
- Tháng thứ hai: chọn một hoạt động đều đặn mỗi tuần, có thể là đá bóng, chạy bộ, lớp ngoại ngữ, nhóm tự học; giữ lịch như giữ giờ làm.
- Tháng thứ ba: thử đóng góp lại một điều — chia sẻ một bài học nhỏ trong nhóm chuyên môn, giúp người mới khác vào nhóm, nhận phần việc giữ lịch hay đặt sân.
- Suốt ba tháng: giữ liên lạc với bạn bè, gia đình ở quê; cộng đồng mới không thay được người thân, nhưng giúp những tối cuối tuần ở phòng trọ bớt dài.
Không cần theo đúng từng bước. Điều đáng nhớ là cộng đồng không tự đến; người mới phải chủ động bước ra khỏi phòng trọ vài lần thì những mối quen biết mới bắt đầu.
Kết nối mà không biến thành áp lực
Không phải ai cũng thích sự kiện đông người, và không cần phải thích. Mạng lưới nghề nghiệp có thể xây dần từ những thứ rất nhỏ: giúp đồng nghiệp ở dự án bên cạnh gỡ một lỗi, trả lời một câu hỏi trong nhóm chuyên môn, giữ liên lạc với người hướng dẫn thực tập cũ. Người hướng nội thường giỏi giữ những mối quan hệ ít mà sâu như vậy.
Một điều nên tránh là chia sẻ thông tin dự án khi đi giao lưu. Kể chuyện nghề là bình thường, nhưng tên khách hàng, chi tiết hệ thống, mã nguồn, số liệu nội bộ thường nằm trong cam kết bảo mật. Kể theo kiểu bài học kinh nghiệm, bỏ chi tiết nhận diện được, là cách an toàn.
Cuối cùng, cộng đồng tốt là cộng đồng có qua có lại. Đi nghe vài lần rồi thử chia sẻ lại một điều mình biết, dù nhỏ. Người bắt đầu chia sẻ thường được nhớ tới nhiều hơn người chỉ ngồi nghe, và tự mình cũng hiểu sâu hơn khi phải giải thích cho người khác.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết lịch hội thảo, sự kiện ở QTSC?
Theo dõi trang của đơn vị vận hành công viên, trang tuyển dụng và mạng xã hội của các công ty, các nhóm cộng đồng công nghệ của thành phố và nhóm cựu sinh viên trường bạn. Đồng nghiệp làm lâu thường biết sự kiện nào đáng đi.
Người không làm trong QTSC có dự sự kiện ở đó được không?
Nhiều sự kiện mở cho người ngoài đăng ký, nhất là ngày hội việc làm và hội thảo chuyên môn. Đăng ký theo hướng dẫn của ban tổ chức, mang giấy tờ tuỳ thân nếu cần qua cổng, và đọc kỹ phần chỉ đường trong thư mời.
Có nên tham gia cuộc thi lập trình khi còn ít kinh nghiệm?
Nên, nếu bạn coi đó là dịp học. Cuộc thi theo đội giúp bạn làm việc với người lạ dưới áp lực thời gian, gặp người tuyển và người giỏi. Đừng đặt nặng giải thưởng; điều mang về được là kinh nghiệm và những mối quen biết.
Tự lập đội bóng công ty thì cần lưu ý gì?
Có người giữ lịch và đặt sân, chia tiền sân minh bạch, khởi động kỹ trước trận, có túi sơ cứu cơ bản. Nếu dùng danh nghĩa công ty trong giải đấu, hỏi bộ phận nhân sự về quy định và hỗ trợ có thể có.
Đi sự kiện có bị lộ thông tin cá nhân không?
Khi đăng ký sự kiện bạn thường để lại tên, email, số điện thoại. Chỉ đăng ký qua kênh chính thức của ban tổ chức, đọc phần sử dụng thông tin, và cảnh giác với cuộc gọi bán hàng sau đó. Không đưa số giấy tờ tuỳ thân nếu không thật sự cần.
Chia sẻ kinh nghiệm dự án ở hội thảo có vi phạm bảo mật không?
Có thể, nếu bạn nhắc tên khách hàng, chi tiết hệ thống hay số liệu nội bộ. Trước khi nhận lời nói ở một sự kiện, hỏi công ty quy định về chia sẻ bên ngoài, và trình bày theo kiểu bài học kinh nghiệm, bỏ các chi tiết nhận diện được.